Nornik luzytański
Microtus lusitanicus[1] | |||
(Gerbe, 1879) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj | |||
Podrodzaj | |||
Gatunek |
nornik luzytański | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[7] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() |
Nornik luzytański[8] (Microtus lusitanicus) – gatunek ssaka z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae), występujący w Europie Zachodniej[7][9].
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Nornik luzytański występuje w zachodniej Europie zamieszkując w zależności od podgatunku[10]:
- M. lusitanicus lusitanicus – regiony Portugalii i Hiszpaniiznajdujące się pod wpływem klimatu śródziemnomorskiego.
- M. lusitanicus mariae – północne wilgotne części obszaru występowania w południowo-zachodniej Francji i północnej Hiszpanii.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1879 roku francuski ornitolog Zéphirin Gerbe nadając mu nazwę Arvicola (Microtus) lusitanicus[2]. Holotyp pochodził z Portugalii[9].
M. lusitanicus należy do podrodzaju Terricola i grupy gatunkowej duodecimcostatus[10]. Tworzy grupę siostrzaną z M. duodecimcostatus[10]. Obydwa gatunki nie są w pełni izolowane reprodukcyjnie; badania molekularne pozwoliły odnaleźć historyczną introgresję mtDNA z M. duodecimcostatus do M. lusitanicus, a także zidentyfikowały niedawne mieszańce[10]. Na podstawie wielkości, koloru i stopnia proodoncji rozpoznano do siedmiu podgatunków, ale te cechy są obecnie uważane za kliniczne[10]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki[10].
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Microtus: gr. μικρος mikros „mały”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”[11].
- lusitanicus: łac. Lusitanus „luzytański, portugalski”, od Lusitania „zachodnia Iberia, Portugalia”[12].
- mariae: etymologia niejasna, Forsyth Major nie wyjaśnił znaczenia nazwy gatunkowej[3]; być może jakiś kobiecy eponim.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 80–94 mm, długość ogona 23–31 mm; masa ciała 14–23 g[13].
Ekologia
[edytuj | edytuj kod]Jest on spotykany od poziomu morza do 2050 m n.p.m.[7] W osadach jaskiniowych o wieku górnopaleolityczno–neolitycznym w środkowej Portugalii występują szczątki tych gryzoni i pokrewnych norników śródziemnomorskich, które zniknęły z tych terenów[9].
Nornik luzytański występuje na różnorodnych terenach: w naturze zamieszkuje brzegi małych cieków wodnych, lasy kasztanowe i dąbrowy. Występuje także na obszarach przekształconych przez ludzką działalność: na polach, pastwiskach, polach ryżowych i w sadach. Kopie nory w miękkiej, wilgotnej glebie z gęstym poszyciem roślinnym. Średnia liczebność młodych w miocie to 2,2[7]. Gryzoń ten jest dobrym pływakiem, co pomaga mu rozprzestrzeniać się w terenach górskich, przeciętych licznymi strumieniami[9].
Populacja
[edytuj | edytuj kod]Zasięg występowania nornika luzytańskiego jest dość duży, trend zmian jego liczebności nie jest znany, ale uznawany za stabilny; nie występują cykliczne fluktuacje liczebności. Zagęszczenie populacji w sadach sięga 100–200 osobników na hektar, rekordowo nawet ponad 300. Jest on uznawany za szkodnika; jego tępienie może prowadzić do lokalnych spadków populacji. Nie są znane poważne zagrożenia dla tego gatunku. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje nornika luzytańskiego za gatunek najmniejszej troski[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Microtus lusitanicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Z. Gerbe. Quelques caractères du campagnol ibérien et du campagnol incertain. „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. 3e série. 7, s. 44, 1839. (fr.).
- ↑ a b Ch.I. Forsyth Major. Notes on European species of the subgenus Pitymys (genus Microtus). „The Annals and Magazine of Natural History”. Seventh series. 15, s. 515, 1905. (ang.).
- ↑ a b G.S. Miller. Eighteen new European voles. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight series. 1, s. 204, 1908. (ang.).
- ↑ E.M. Agacino. Une forme nouvelle de Pitymys de l’Espagne centrale. „Mammalia”. 2 (1), s. 40, 1938. (fr.).
- ↑ M. Kretzoi. New names for arvicolid homonyms. „Annales historico-naturales Musei Nationalis Hungarici”. 50, s. 57, 1958. (ang.).
- ↑ a b c d e S. Aulagnier , Microtus lusitanicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-2 [dostęp 2021-12-05] (ang.).
- ↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 237. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Microtus (Terricola) lusitanicus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-12-05].
- ↑ a b c d e f C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 364. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 424, 1904. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
- ↑ U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 345–346. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).